Scholing

Naar school in Uganda

In Uganda zijn er heel veel scholen, in alle soorten en maten en van rijk tot arm. Als je in Uganda rondloopt, loop je regelmatig langs een school. Als het dan toevallig net pauze is rennen de kinderen enthousiast naar je toe.
De klassen zitten vaak meer dan vol. Toch zijn er nog veel kinderen die zelfs de basisschool niet afmaken, simpelweg omdat ouders de kosten niet kunnen betalen.

De overheid zorgt, met name in de afgelegen gebieden, voor gratis scholen. Ouders moeten wel uniform, pennen, papier en dergelijke zelf betalen. De eerste paar jaar van de basisschool lukt dit vaak nog wel. Meestal echter is de dichtstbijzijnde school er een waar wel schoolgeld betaald moet worden. Dat maakt het meteen lastiger: zo’n €300,- per jaar.

De basisschool duurt in totaal zeven jaar, de kleuterklassen niet meegerekend. In één klas zitten vaak kinderen van verschillende leeftijden. Dat komt omdat sommige kinderen later starten of ze moeten stoppen om pas weer terug te kunnen als er weer geld is.

De echte uitdaging begint op het moment dat een leerling naar de middelbare school wil. De kosten lopen al snel op naar € 700,- per jaar. Dit is voor de meeste ouders niet op te brengen. Als het toch lukt om een kind te laten starten, zie je vaak dat er in het derde of vierde jaar veel uitval is. Of kinderen maken in de 4e klas het landelijke examen niet omdat daar geen geld voor is. En zonder middelbare school diploma kan je geen vervolg opleiding doen. 

Het volgen van een beroepsopleiding is zo mogelijk een nog grotere opgave! De overheid in Uganda kent geen leensysteem of studiefinanciering. Om een indicatie te geven; een ambachtelijke opleiding kost al snel € 1000,- en een verpleegkunde opleiding MBO niveau kost € 1200,- per jaar voor de duur van 2,5 jaar. Dan hebben we het nog niet over de kosten van een studie aan de universiteit.

En zo komen veel kinderen uiteindelijk in dezelfde overlevingsmodus en in dezelfde armoedecirkel terecht als hun ouders. Het belangrijkste is dan dat het land bewerkt wordt, zodat er eten op tafel komt en er een waterdicht dak boven het hoofd blijft. Geld voor vervoer, medicijnen, ziekenhuiszorg, school of een opleiding is er meestal niet.

Ziekte of het overlijden van ouders zorgt voor de meest schrijnende situaties. Families proberen elkaar te helpen, en ook de gemeenschap en kerk springen vaak bij in nood. Maar er zijn zo veel mensen die op deze manier moeten leven, dat het simpelweg niet altijd lukt om het schoolgeld bij elkaar te krijgen.

Zonder hulp van buitenaf – die rijke ‘suikeroom’- komen gezinnen hier niet uit. Familie in het buitenland is hierin ook heel erg belangrijk, zij helpen vaak. 

Stichting Uganda Family Support probeert de meest kansarme kinderen ook te helpen om die armoedecirkel te doorbreken en een betere toekomst op te bouwen. De bedoeling is dat deze kinderen later ook weer anderen gaan helpen.

Ons voorbeeld daarin is Joel, onze coördinator in Uganda. Doordat hij een baan heeft, heeft hij al veel familieleden kunnen ondersteunen. Veel kinderen van zijn broers en zussen hebben hun basisschool mede aan hem te danken. Hij geeft hen kansen die hun ouders nooit hadden kunnen bieden. Hierbij moet gezegd worden dat Joel en zijn gezin zelf heel minimaal leven, ook met een baan is het moeilijk rondkomen in Uganda. Zij wonen met heel veel mensen in twee kamers en hebben moeite om rond te komen. Joel en Joica hebben een heel groot hart.